Gidsen · 3 min lezen · Bijgewerkt op 10 november 2026

Waarom stroom in Europa zo verschillend kost

Europa handelt stroom in één gekoppelde markt, en toch kunnen buurlanden prijzen betalen die een veelvoud van elkaar zijn. In oktober 2026 was de gemiddelde day-aheadprijs 41 €/MWh in Finland en 247 €/MWh in Hongarije. Drie dingen verklaren het grootste deel van het verschil.

Gemiddelde prijzen in oktober 2026

Day-aheadprijzen, oktober 2026. Bron: VoltToday, day-aheadprijzen van het ENTSO-E Transparency Platform.
LandGemiddelde prijs, €/MWh
Finland41
Zweden, zone SE378
Estland90
Letland121
Litouwen124
Noorwegen, zone NO1134
Spanje164
Frankrijk171
Duitsland174
Polen174
Nederland177
Italië222
Oostenrijk224
Roemenië242
Hongarije247

1. Wat elk land opwekt

In elke zone bepaalt de duurste centrale die nog nodig is de prijs (zie Hoe de stroomprijs voor morgen tot stand komt). Waar waterkracht, kernenergie en wind het grootste deel van de vraag dekken, is die laatste centrale vaak een goedkope. Waar gascentrales veel uren per dag nodig zijn, bepaalt gas de prijs, en gas is duur.

Finland en Noord-Zweden hebben veel water- en kernkracht en veel wind. Frankrijk leunt op kernenergie. Duitsland, Polen en een groot deel van Midden- en Zuidoost-Europa hebben nog veel uren kolen- en gascentrales of import nodig, vooral in herfst en winter, als er weinig zon is. Ook Nederland draait in die uren grotendeels op gas.

2. De verbindingen tussen landen

Goedkope stroom komt maar zo ver als het net toelaat. Als een interconnector vol is, kan de veiling er geen goedkope stroom meer overheen sturen en lopen de prijzen aan beide kanten uiteen. Zweden en Noorwegen laten dat zien binnen één land:

Oktober 2026. Bron: VoltToday, day-aheadprijzen van het ENTSO-E Transparency Platform.
ZoneGemiddelde prijs, €/MWh
Zweden SE1, noord29
Zweden SE234
Zweden SE3, Stockholm78
Zweden SE4, zuid146
Noorwegen NO4, noord23
Noorwegen NO3, midden94
Noorwegen NO5, west129
Noorwegen NO1, Oslo134
Noorwegen NO2, zuid142

De noordelijke zones wekken veel meer waterkracht op dan ze verbruiken, maar de verbindingen naar het zuiden zijn te klein om alles te vervoeren. Zuid-Noorwegen (NO2) is bovendien per kabel verbonden met Duitsland, Nederland, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk, waardoor zijn prijs naar die van hen wordt getrokken.

3. Hoeveel stroom er nodig is, en wanneer

De vraag stijgt in de koude, donkere maanden en ’s avonds. Een zone waarvan de avondpiek met gascentrales of import moet worden gedekt, betaalt daarvoor in elk avonduur. Het weer werkt net zo aan de aanbodkant: een winderige week kan Duitsland en Denemarken goedkoper maken dan hun buren, een windstille, bewolkte week het omgekeerde.

De Baltische staten: tussen Noord-Europa en het vasteland

Estland, Letland en Litouwen laten alle drie de effecten tegelijk zien. Ze handelen met Finland via de Estlink-kabels, met Zweden via NordBalt en met Polen via LitPol Link. Hebben die verbindingen ruimte, dan komen de Baltische prijzen dicht bij de Finse. Zitten ze vol, dan betalen de Baltische staten meer, en Letland en Litouwen, verder van Finland, meestal meer dan Estland. In oktober 2026 betaalde Estland gemiddeld 90 €/MWh, Letland 121 en Litouwen 124, tegenover 41 in Finland.

Sinds februari 2025 draaien de Baltische elektriciteitsnetten bovendien synchroon met het Europese vasteland in plaats van in het gezamenlijke net met Rusland en Wit-Rusland. Dat veranderde hoe het net wordt bediend, niet hoe de prijzen ontstaan: de Baltische prijzen komen nog steeds uit dezelfde Europese day-aheadveiling.

Waarom het voor u telt

Als uw zone vaak importeert, hangen de goedkoopste uren af van wanneer de buren een overschot hebben: winderige nachten in het noorden, zonnige middagen verder naar het zuiden. Kijk daarom naar uw eigen zone in plaats van naar een nationaal of Europees gemiddelde, en bekijk de prijzen voor morgen voordat u groot verbruik plant. VoltToday toont elke zone, ook de afzonderlijke zones van Noorwegen, Zweden, Denemarken en Italië, op de startpagina, en de pagina Stroommix laat zien waar de stroom in elk land nu vandaan komt.