Gidsen · 4 min lezen · Bijgewerkt op 10 november 2026

Hoe de stroomprijs voor morgen tot stand komt

Bijna elke prijs op VoltToday komt uit één dagelijkse veiling. Die sluit om twaalf uur, beslaat bijna heel Europa tegelijk en legt de prijs vast voor elk kwartier van de volgende dag. Zo werkt hij, en daarom doet hij ertoe voor wat u betaalt.

Eén veiling voor bijna heel Europa

Centrales, leveranciers, handelaren en grote verbruikers sturen hun biedingen naar een elektriciteitsbeurs tot 12.00 uur Midden-Europese tijd (CET) op de dag voor de levering. Een verkoper geeft aan hoeveel stroom hij in een bepaalde periode kan leveren en tegen welke minimumprijs. Een koper geeft aan hoeveel hij nodig heeft en hoeveel hij maximaal wil betalen.

Daarna maken de beurzen één gezamenlijke berekening voor het hele gekoppelde gebied. Die heet Single Day-Ahead Coupling (SDAC) en omvat de meeste EU-landen en Noorwegen. De uitkomst verschijnt kort voor 13.00 uur CET, en vanaf dat moment liggen de prijzen voor morgen vast. Daarom vullen de pagina’s ‘Morgen’ op VoltToday zich vroeg in de middag: we halen de gepubliceerde cijfers van het ENTSO-E Transparency Platform zodra ze er zijn.

Hoe de prijs wordt gevonden

Voor elke periode zet de berekening alle verkoopbiedingen van goedkoop naar duur, en alle koopbiedingen van hoog naar laag. Waar de twee curves elkaar snijden, ligt de marktprijs. Elke verkoper van wie het bod wordt aanvaard, krijgt die ene prijs, en elke aanvaarde koper betaalt hem, ongeacht wat ieder van hen vroeg. Dat heet het marginale prijssysteem (pay-as-clear).

De goedkoopste biedingen komen van wind-, zonne-, water- en kerncentrales, die weinig kosten om te laten draaien als ze eenmaal gebouwd zijn. Kolen- en gascentrales staan verder achteraan, omdat ze brandstof en CO2-rechten moeten kopen. Als de vraag laag is of het hard waait, ontstaat de prijs in het goedkope deel van de rij. Als de vraag hoog is en het weer niet meehelpt, is de laatste nodige centrale vaak een gascentrale, en haar kosten bepalen de prijs voor iedereen in die zone.

Waarom niet elke centrale haar eigen prijs betalen? Omdat elke centrale dan de eindprijs zou proberen te raden en die zou bieden in plaats van haar echte kosten. De prijs zou ongeveer hetzelfde zijn, alleen moeilijker te voorspellen.

Biedzones: waarom buren verschillend betalen

De prijs wordt niet voor heel Europa vastgesteld, maar per biedzone. De meeste landen zijn één zone; Duitsland en Luxemburg delen er een. Noorwegen is verdeeld in vijf zones, Zweden in vier, Denemarken in twee en Italië in meerdere. Binnen een zone wordt aangenomen dat het net de stroom vrij vervoert; tussen zones beperkt de capaciteit van de verbindingen de uitwisseling.

Zolang er tussen twee zones capaciteit over is, laat de veiling goedkope stroom naar de duurdere kant stromen tot de prijzen gelijk zijn. Is een verbinding vol, dan lopen de prijzen uiteen. Zo had het noorden van Zweden (zone SE1) in oktober 2026 een gemiddelde prijs van 29 €/MWh en het zuiden (SE4) van 146 €/MWh: één land, maar te weinig verbindingen om de waterkracht van het noorden naar het zuiden te brengen. Meer daarover in Waarom stroom in Europa zo verschillend kost.

Kwartieren, geen uren

Tot de herfst van 2025 legde de veiling één prijs per uur vast. Sinds 1 oktober 2025 is er een prijs voor elk kwartier, 96 per dag. De vier kwartieren van een uur liggen vaak dicht bij elkaar, maar bij zonsopgang, zonsondergang en in de avondpiek kunnen ze flink verschillen. Waar een land kwartierprijzen publiceert, zijn de uurcijfers op VoltToday het gemiddelde van de vier kwartieren.

Wat de day-aheadprijs niet is

Het is een groothandelsprijs voor alleen de energie. Thuis betaalt u daarnaast netbeheerkosten, belastingen, btw en de marge van uw leverancier, en in veel landen is dat de helft van de rekening of meer. Met een vast contract verandert de beursprijs van vandaag niets aan uw rekening. Met een dynamisch contract volgt het energiedeel van uw prijs deze cijfers uur na uur, en precies daar loont het om te plannen rond de goedkope uren.

Na de day-aheadveiling gaat de handel door op de intradaymarkt tot kort voor de levering, en de netbeheerders houden het systeem in realtime in balans. Daar kunnen de prijzen sterk afwijken, maar de meeste dynamische contracten voor huishoudens volgen de day-aheadprijs.

Zo gebruikt u het