Dlaczego ceny prądu bywają ujemne
Czasem cena z rynku dnia następnego spada poniżej zera, a wytwórcy dopłacają, żeby oddać prąd. Wygląda to na błąd, ale rynek działa dokładnie tak, jak zaplanowano. Oto dlaczego tak się dzieje i co to oznacza, jeśli Twoja taryfa podąża za ceną giełdową.
Płacić, żeby produkować
Ujemna cena oznacza, że w tym okresie sprzedający dopłacają kupującym, żeby odebrali ich prąd. Pojawia się, gdy po bardzo niskich cenach oferuje się więcej energii, niż strefa może zużyć albo wyeksportować, więc aukcja musi zejść poniżej zera, żeby znaleźć dość kupujących albo dość wytwórców gotowych się wyłączyć.
Dolna granica europejskiego rynku dnia następnego to −500 €/MWh. Najczęściej ujemne ceny są tylko kilka euro poniżej zera, ale w słoneczne i wietrzne dni z niskim popytem mogą spaść znacznie głębiej.
Dlaczego elektrowni bardziej opłaca się dopłacić niż stanąć
- Niektórych elektrowni nie da się tanio zatrzymać i ponownie uruchomić. Reaktor jądrowy albo duży blok węglowy potrzebuje godzin, żeby zmniejszyć i znów zwiększyć moc, a to może kosztować więcej niż kilka godzin ujemnych cen.
- Elektrociepłownie pracują, bo miasto potrzebuje ich ciepła; prąd powstaje przy okazji.
- Wiele farm wiatrowych i słonecznych dostaje wsparcie za każdą wyprodukowaną megawatogodzinę. Dopóki wsparcie jest większe niż ujemna cena, produkcja nadal się opłaca. Coraz więcej systemów wsparcia przestaje płacić w godzinach ujemnych cen, więc ten powód stopniowo słabnie.
- Panele słoneczne na dachach zwykłych domów w ogóle nie widzą ceny rynkowej i produkują, jaka by nie była.
Kiedy to się zdarza
Ujemne ceny pojawiają się, gdy tania podaż spotyka niski popyt: w słoneczne południa wiosną i latem, w wietrzne noce, w weekendy i święta, gdy fabryki i biura są zamknięte. Najczęściej zdarza się to w strefach z dużą ilością energii z wiatru i słońca i ograniczonymi możliwościami eksportu.
To nie rzadkość nawet w drogim miesiącu. W październiku 2026 roku średnia cena w większości Europy była wyraźnie powyżej 100 €/MWh, a jednak cena co najmniej raz na dobę spadła poniżej zera w tylu dniach:
| Kraj lub strefa | Dni z ujemną ceną | Najniższa cena, €/MWh |
|---|---|---|
| Grecja | 11 | −23,0 |
| Szwecja, strefa SE3 | 7 | −5,0 |
| Polska | 3 | −78,3 |
| Hiszpania | 3 | −1,5 |
| Portugalia | 3 | −1,5 |
| Holandia | 2 | −5,0 |
| Belgia | 2 | −3,2 |
| Słowacja | 1 | −20,6 |
Co to oznacza dla Twojego rachunku
Przy taryfie dynamicznej ujemna cena hurtowa obniża część energetyczną Twojej ceny, ale opłaty dystrybucyjne, podatki i VAT zwykle i tak nalicza się od każdej kilowatogodziny. Więc −5 €/MWh na giełdzie nie znaczy, że ktoś Ci płaci za zużycie: znaczy, że ta godzina jest prawie tak tania, jak to tylko możliwe. Jedni sprzedawcy przekazują ujemną cenę w całości, inni zatrzymują się na zerze: to jest w umowie.
Jeśli masz panele słoneczne i sprzedajesz nadwyżkę po cenie giełdowej, w godzinach ujemnych jest odwrotnie: za oddanie prądu do sieci możesz zapłacić sam. Wiele falowników da się ustawić tak, żeby przestawały oddawać energię do sieci, gdy cena jest poniżej zera.
Czy znikną?
Magazyny energii, samochody elektryczne, pompy ciepła z buforem i przemysł, który potrafi przesunąć zużycie, kupują prąd wtedy, gdy jest najtańszy, i to podnosi najniższe ceny. Więcej linii między krajami pozwala słonecznej strefie eksportować nadwyżkę. Jednak w wielu krajach fotowoltaika wciąż rośnie szybciej niż magazyny, więc ujemne ceny w południe zapewne jeszcze przez lata pozostaną częścią europejskiego rynku.
W VoltToday ujemne ceny widać wśród najtańszych godzin dnia na stronie każdego kraju, a bot w Telegramie może napisać, gdy cena spadnie poniżej wybranego przez Ciebie poziomu, także poniżej zera.